In 2007 heeft het Europese Hof een belangrijke uitspraak gedaan over gebiedsontwikkeling door de overheid en private partij samen. De zaak betrof een Frans geval waarin uiteindelijk werd geoordeeld dat de gemeente Roanne, die voor de ontwikkeling van een binnenstedelijk gebied samenwerkte met een private partij, deze ontwikkeling Europees had moeten aanbesteden. De gemeente was dus niet vrij om haar partner te kiezen. In Nederland was men aanvankelijk niet bevreesd dat de Roanne-uitspraak fundamentele gevolgen zou hebben voor de gangbare Nederlandse praktijk van gebiedsontwikkeling. De uitspraak betrof – zo was de consensus – een Franse, atypische situatie. Atypisch was de situatie voornamelijk omdat de gemeente Roanne volledig het risico van het project droeg. Dat is in Nederland zeer zeker niet gebruikelijk. Ook het Ministerie van VROM, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de projectontwikkelaarsvereniging NEPROM waren van mening dat de Nederlandse samenwerkingspraktijk bij gebiedsontwikkeling niet fundamenteel ter discussie gesteld behoeft te worden.
Echter, in september 2008 heeft de Voorzieningenrechter van Den Haag een uitspraak gedaan die juist wel weer wijst op verstrekkende gevolgen van “Roanne”. Kort gezegd komt de Haagse uitspraak erop neer dat het begrip overheidsopdracht bij aanbestedingen “zeer laagdrempelig” is en zodra sprake is van een schriftelijke overeenkomst onder “bezwarende titel” met betrekking tot een bouwwerk de aanbestedingsplicht een gegeven is. Van een bezwarende titel is bijvoorbeeld sprake indien de gemeente genoegen neemt met een lagere opbrengst dan de maximaal haalbare. Niet van belang is bovendien of de gemeente uiteindelijk eigenaar of gebruiker wordt van de gerealiseerde werken, aldus de Voorzieningenrechter. De betreffende gemeente, Noordwijk, heeft inmiddels hoger beroep aangetekend tegen de uitspraak. Het is zeer de vraag of deze verstrekkende uitspraak in dit hoger beroep stand zal houden.
Het valt daardoor nog steeds niet met volledige zekerheid te zeggen in hoeverre de Roanne-uitspraak de Nederlandse praktijk van gebiedsontwikkeling (fundamenteel) wijzigt. Tot er volledige zekerheid is, doen gemeenten er goed aan om in ieder geval de navolgende regels in acht te nemen:
- De gemeente zal zich bij gronduitgifte moeten beperken tot het stellen van publiekrechtelijke voorschriften. Indien er daarnaast nog verdere eisen gesteld worden aan de private bouwwerken die op de grond opgericht worden, dan wordt het “risico” groter dat zal moeten worden aanbesteed.
- Publieke werken zullen sowieso wel moeten worden aanbesteed.
- Gemeenten zullen hoe dan ook “een passende mate van openbaarheid” in acht moeten nemen wanneer zij tot gronduitgifte willen overgaan. Dat houdt in dat zij niet zonder meer één gegadigde mogen benaderen, maar ook andere partijen een redelijke kans moeten geven.
Reageer op dit bericht